Meer democratische regie over onze natuur

De natuur beschermen, maar de zeggenschap terug naar de inwoners

Onze natuur is waardevol en verdient bescherming. Maar natuurbeleid gaat niet alleen over bomen, water en dieren. Besluiten over natuur hebben ook direct invloed op de mensen die er wonen, werken, boeren, recreëren en ondernemen.

Op dit moment hebben verschillende organisaties, overheden en beschermingsregimes invloed op onze natuur. Denk aan Natura 2000, het Natuurnetwerk Nederland (NNN), Natuurmonumenten, het Goois Natuurreservaat, Staatsbosbeheer, de provincie en waterschappen.

Daardoor ligt de zeggenschap over onze eigen leefomgeving verspreid over allerlei instanties, terwijl inwoners nauwelijks rechtstreeks invloed kunnen uitoefenen op de koers.

Dorp voor Dorp wil dat veranderen.

De natuur is van ons allemaal. Daarom horen belangrijke beslissingen over onze natuur niet bij zelfstandige organisaties en instanties te liggen, maar bij de inwoners, via hun democratisch gekozen vertegenwoordigers.

Wie bepaalt wat er met onze natuur gebeurt?

Wanneer verschillende organisaties zich met hetzelfde gebied bezighouden, wordt het voor inwoners steeds moeilijker om te begrijpen wie daadwerkelijk de beslissingen neemt.

Wie bepaalt wat er met een natuurgebied gebeurt?

Wie beslist welke belangen zwaarder wegen?

En wie kunnen inwoners ter verantwoording roepen wanneer zij het niet eens zijn met die keuzes?

Wie beslist over onze leefomgeving, moet daar ook democratisch op kunnen worden aangesproken.

Dorp voor Dorp wil daarom een duidelijke verandering: niet natuurorganisaties die zelfstandig de koers bepalen, maar democratisch gekozen vertegenwoordigers die namens de inwoners besluiten nemen.

De gemeente bepaalt de koers, natuurorganisaties adviseren

De gemeenteraad wordt rechtstreeks gekozen door de inwoners. Daarmee kunnen inwoners invloed uitoefenen op het beleid en hun vertegenwoordigers bij verkiezingen ter verantwoording roepen.

Daarom wil Dorp voor Dorp dat de democratisch gekozen gemeente de regie krijgt over het natuurbeleid binnen haar grondgebied.

De gemeente bepaalt de beleidsmatige koers en is verantwoordelijk voor de uitvoering daarvan. Natuurorganisaties krijgen daarbij een adviserende en, waar passend, uitvoerende rol.

Hun kennis en ervaring blijven van grote waarde. Zij weten veel over natuurbeheer, biodiversiteit, ecosystemen en de gevolgen van ingrepen in het landschap.

Maar deskundigheid geeft niet automatisch het recht om maatschappelijke en politieke keuzes te maken namens de inwoners.

Natuurorganisaties adviseren. De democratisch gekozen gemeente beslist.

En daarmee ligt de uiteindelijke zeggenschap bij de inwoners.

Beschermingsregels mogen democratische keuzes niet onmogelijk maken

Natura 2000, het Natuurnetwerk Nederland en andere beschermingsregimes leggen vergaande beperkingen op aan wat er met gebieden mag gebeuren.

Dorp voor Dorp vindt dat deze regels en beschermingsstatussen kritisch moeten worden herzien.

Wanneer beschermingsregimes ervoor zorgen dat democratisch gekozen bestuurders nauwelijks nog ruimte hebben om belangen af te wegen, is de verhouding tussen natuurbeleid en democratische zeggenschap volgens ons uit balans.

Wij willen daarom niet alleen binnen bestaande regels naar meer zeggenschap zoeken. Wij willen ook de regels zelf ter discussie stellen.

Waar beschermingsstatussen de lokale besluitvorming onnodig beperken, pleiten wij voor aanpassing of afschaffing daarvan.

Dat vraagt waar nodig om veranderingen in provinciale, landelijke en Europese wetgeving. Dorp voor Dorp wil zich daar actief voor inzetten.

Natuur beschermen blijft belangrijk. Maar de manier waarop we dat doen, moet niet buiten de democratische besluitvorming worden geplaatst.

Natuurorganisaties mét de samenleving, niet erboven

Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en het Goois Natuurreservaat beschikken over waardevolle kennis en ervaring.

Die kennis willen wij blijven gebruiken.

Maar bij natuurbeleid spelen meer belangen dan alleen ecologische doelen.

Ook landbouw, voedselzekerheid, recreatie, bereikbaarheid, wonen, waterbeheer, ondernemerschap en leefbaarheid verdienen een plaats in de besluitvorming.

Het afwegen van deze belangen is een democratische taak.

Deskundigen kunnen adviseren over de gevolgen van keuzes. Maar welke belangen uiteindelijk zwaarder wegen, moet worden bepaald door de democratisch gekozen vertegenwoordigers van de inwoners.

Dat betekent een andere verhouding tussen gemeente en natuurorganisaties.

Niet de natuurorganisatie bepaalt het beleid waar de gemeente zich naar moet voegen. De gemeente bepaalt de koers en benut de deskundigheid van natuurorganisaties bij de uitvoering.

Inwoners beslissen mee over hun eigen leefomgeving

Mensen die naast een natuurgebied wonen, er boeren, wandelen, fietsen of ondernemen, kennen hun omgeving vaak al tientallen jaren.

Hun kennis en ervaringen zijn minstens zo belangrijk om mee te nemen bij beslissingen die hun dagelijks leven raken.

Daarom wil Dorp voor Dorp dat inwoners vanaf het begin betrokken worden bij belangrijke keuzes over natuur en landschap.

Niet pas op een informatieavond wanneer de plannen grotendeels vaststaan.

Maar voordat de richting is bepaald.

Via dorpsraden, inspraak en waar nodig referenda moeten inwoners daadwerkelijk invloed kunnen uitoefenen.

Geen besluiten over onze leefomgeving zonder de mensen die er wonen.

Meer zeggenschap zorgt voor meer draagvlak

Natuurbeleid werkt beter wanneer inwoners begrijpen waarom keuzes worden gemaakt en daadwerkelijk invloed hebben op die keuzes.

Dat betekent niet dat iedereen altijd zijn zin krijgt.

Het betekent wel dat besluiten openbaar, uitlegbaar en democratisch controleerbaar moeten zijn.

Wanneer inwoners kunnen meebeslissen over hun omgeving, ontstaat er meer betrokkenheid en verantwoordelijkheid.

Want mensen zijn eerder bereid iets te beschermen wanneer zij er zelf ook zeggenschap over hebben.

Daarom wil Dorp voor Dorp:

  • de democratisch gekozen gemeente de regie geven over het natuurbeleid binnen haar grondgebied;

  • natuurorganisaties een adviserende en waar passend uitvoerende rol geven, in plaats van een zelfstandig bepalende beleidsrol;

  • belangrijke politieke en maatschappelijke keuzes over natuur onder democratische controle brengen;

  • bestaande beschermingsregimes, waaronder Natura 2000 en het NNN, kritisch herzien;

  • pleiten voor aanpassing of afschaffing van beschermingsstatussen die lokale democratische besluitvorming onnodig beperken;

  • waar nodig actief lobbyen voor veranderingen in provinciale, landelijke en Europese regelgeving;

  • de deskundigheid van natuurorganisaties blijven benutten, zonder de politieke beslissingsmacht aan hen over te laten;

  • inwoners, boeren, ondernemers en andere betrokkenen vanaf het begin laten meebeslissen over hun leefomgeving;

  • dorpsraden en referenda inzetten om inwoners daadwerkelijk invloed te geven;

  • natuurbeleid beoordelen vanuit alle maatschappelijke belangen, niet uitsluitend vanuit ecologische doelstellingen;

  • helder vastleggen wie beslissingen neemt en wie daarvoor verantwoordelijk is.

De natuur is van ons allemaal. De zeggenschap dus ook.

Bescherm de natuur. Benut de deskundigheid. Maar laat de inwoners bepalen welke koers we varen.

Want wie met de gevolgen van een besluit moet leven, verdient ook zeggenschap over dat besluit.